HLA-B27․ սպոնդիլոարթրիտների իմունագենետիկական մարկեր

HLA՝ մարդու լեյկոցիտային հակածինների համակարգը մասնակցում է իմունային համակարգի բջիջներին պեպտիդային հակածինների ներկայացմանը։ HLA գեների բազմազանությունն օգնում է իմունային համակարգին ճանաչել հակածինների լայն շրջանակ։ HLA-ի որոշ տարբերակներ կապված են իմունաբորբոքային հիվանդությունների նախատրամադրվածության հետ, սակայն ինքնուրույն դրանց միակ պատճառը չեն։

HLA-B27-ը HLA-B-ի տարբերակ է, որը սերտորեն կապված է առանցքային սպոնդիլոարթրիտի, այդ թվում՝ անկիլոզացնող սպոնդիլիտի՝ Բեխտերևի հիվանդության հետ։ Այն կարող է հանդիպել նաև ռեակտիվ արթրիտի, փսորիատիկ արթրիտի և աղիքների բորբոքային հիվանդությունների հետ կապված արթրիտի որոշ ձևերի, ինչպես նաև սուր առաջային ուվեիտի դեպքում։ Երեխաների շրջանում կապը հատկապես կարևոր է էնթեզիտի հետ ասոցացված արթրիտի և պատանեկան սպոնդիլոարթրիտի դեպքում․ սա պատանեկան իդիոպաթիկ արթրիտի բոլոր ձևերի համընդհանուր մարկեր չէ։

Սպոնդիլոարթրիտները կարող են ախտահարել ողնաշարը, սրբոսկրազստային և ծայրամասային հոդերը, ինչպես նաև ջլերի ու կապանների ամրացման տեղերը։ Հնարավոր են արտահոդային դրսևորումներ՝ ուվեիտ, փսորիազ և աղիքների բորբոքային հիվանդություններ։ Պատմական «շճաբացասական» անվանումը կապված է ռևմատոիդ գործոնի սովորաբար բացակայության հետ․ բոլոր աուտոհակամարմինների բացակայությունը ախտորոշման պարտադիր պայման չէ։

HLA-B27-ի և հիվանդության կապի մեխանիզմն ուսումնասիրվում է։ Մոլեկուլային նմանակումը և հակածինների ներկայացման առանձնահատկությունները հետազոտական վարկածներ են, ոչ թե ապացուցված միասնական մեխանիզմ։ HLA-B27-ի հաճախականությունն ու հիվանդության հետ կապի ուժը տարբերվում են պոպուլյացիաների և ենթատեսակների միջև։ Ուստի հարաբերական ռիսկի կամ հիվանդության հավանականության մեկ ընդհանուր թիվ չի կարող կիրառվել յուրաքանչյուր մարդու համար։

Ի՞նչ է նշանակում արդյունքը

Բնորոշ ախտանիշների առկայության դեպքում դրական HLA-B27-ը մեծացնում է սպոնդիլոարթրիտի հավանականությունը, սակայն ինքնուրույն չի հաստատում ախտորոշումը։ HLA-B27 կրողների մեծ մասը չի հիվանդանում անկիլոզացնող սպոնդիլիտով։ Բացասական արդյունքը չի բացառում սպոնդիլոարթրիտը, այդ թվում՝ առանցքային ձևը։

Ռևմատոլոգն արդյունքը գնահատում է մեջքի ցավի բնույթի, արթրիտի, էնթեզիտի, ընտանեկան պատմության, արտահոդային դրսևորումների, բորբոքման ցուցանիշների և պատկերային հետազոտությունների տվյալների հետ միասին։ C-ռեակտիվ սպիտակուցի և ԷՆԱ-ի նորմալ արժեքները նույնպես չեն բացառում հիվանդությունը։ Անհրաժեշտության դեպքում կատարվում են սրբոսկրազստային հոդերի ռենտգեն հետազոտություն և ՄՌՏ։

Ե՞րբ կարող է օգտակար լինել հետազոտությունը

• Առանցքային սպոնդիլոարթրիտի կամ անկիլոզացնող սպոնդիլիտի կասկածի դեպքում։
• Ծայրամասային սպոնդիլոարթրիտի՝ ներառյալ ռեակտիվ, փսորիատիկ և աղիքների բորբոքային հիվանդության հետ կապված արթրիտի ախտորոշումը ճշտելու համար։
• Ուվեիտի դեպքում, երբ առկա են հնարավոր սպոնդիլոարթրիտի նշաններ։
• Պատանեկան սպոնդիլոարթրիտի կամ էնթեզիտի հետ ասոցացված արթրիտի կասկածի դեպքում՝ մանկական ռևմատոլոգի գնահատմամբ։

Հետազոտությունը նախատեսված չէ առողջ մարդկանց զանգվածային զննման համար և ինքնուրույն չի որոշում բուժման անհրաժեշտությունը։ Աչքի ցավը, կարմրությունը, լուսավախությունը կամ տեսողության վատացումը պահանջում են ակնաբույժի շտապ գնահատում։