FSHR, LHCGR և ESR1 պոլիմորֆիզմները. վերարտադրողական գործառույթը և մեկնաբանման սահմանափակումները

Վերարտադրողական գործառույթի հետազոտություններում ուսումնասիրվում են FSHR (A2039G), LHCGR (G1777C, CTGGTT/del) և ESR1 (G2014A) գեների տարբերակները։ «Դիագեն Պլյուս» լաբորատորիայի սկզբնական հաղորդագրության մեջ նշված է դրանց որոշումը ՊՇՌ մեթոդով։ Այս նշումները պետք է համեմատել կոնկրետ լաբորատոր պատասխանաթերթի հետ. միանշանակ նույնականացման համար անհրաժեշտ են հղումային հաջորդականությունը, տրանսկրիպտի տարբերակը և ստանդարտացված նկարագրությունը կամ rs նույնացուցիչը։

Տարածված պոլիմորֆիզմը համարժեք չէ մոնոգեն հիվանդություն առաջացնող ախտածին մուտացիային։ Դրան չի կարելի ինքնաբերաբար վերագրել «աուտոսոմ-դոմինանտ» կամ «աուտոսոմ-ռեցեսիվ» կլինիկական ժառանգման տեսակ կամ համարել անպտղության պատճառ։ Ալելների հաճախականությունը կախված է պոպուլյացիայից, իսկ տարբերակի հայտնաբերումն ինքնին չի որոշում բուժումը։

FSHR՝ ֆոլիկուլախթանիչ հորմոնի ընկալիչ

Գենը տեղակայված է 2p16.3-ում։ Ֆոլիկուլախթանիչ հորմոնի ընկալիչը մասնակցում է ձվարանների գրանուլոզային և ամորձիների Սերտոլիի բջիջների աշխատանքին՝ ապահովելով հորմոնային խթանման պատասխանը և աջակցելով գամետոգենեզին։

A2039G տարբերակն ուսումնասիրվել է ՖՍՀ-ի նկատմամբ ձվարանների զգայունության, ցիկլի տևողության և սերմի ցուցանիշների համատեքստում։ Սակայն մեկ գենոտիպով հնարավոր չէ հուսալիորեն կանխատեսել ձվարանների թույլ պատասխանը, անպտղությունը կամ սպերմատոզոիդների ԴՆԹ-ի բարձր բեկորավորումը։ Նախկինում նշված >20% բեկորավորման շեմը այս տարբերակի համընդհանուր հետևանք չէ և կախված է հետազոտման մեթոդից։

LHCGR՝ ԼՀ/ՄԽԳ ընկալիչ

Գենը տեղակայված է 2p16.3-ում և կոդավորում է լյուտեինացնող հորմոնի ու մարդու խորիոնային գոնադոտրոպինի ընկալիչը։ Տղամարդկանց մոտ այս ազդակները մասնակցում են Լեյդիգի բջիջների զարգացմանն ու գործառույթին և անդրոգենների արտադրությանը, իսկ կանանց մոտ՝ օվուլյացիային և դեղին մարմնի գործառույթի պահպանմանը։

Տարածված G1777C և CTGGTT/del տարբերակներն ուսումնասիրվել են վերարտադրողական ելքերի համատեքստում։ Դրանց առկայությունը չի հաստատում պոլիկիստոզ ձվարանների համախտանիշ, օվուլյացիայի բացակայություն, պրեէկլամպսիա կամ հղիության անխուսափելի կորուստ։ LHCGR-ի հազվադեպ ախտածին տարբերակները կարող են առաջացնել առանձին ժառանգական հիվանդություններ, սակայն դրանք չպետք է նույնացնել սովորական պոլիմորֆիզմների հետ։

ESR1՝ էստրոգենի ալֆա ընկալիչ

Գենը տեղակայված է 6q25.1–q25.2-ում։ Դրա արգասիքը կորիզային ընկալիչ և տրանսկրիպցիոն գործոն է, որը կարգավորում է հյուսվածքների պատասխանը էստրոգեններին։ Այն մասնակցում է վերարտադրողական գործընթացներին, աճին և նյութափոխանակությանը, ինչպես նաև ոսկրային ու այլ համակարգերի գործառույթին։

G2014A տարբերակի հետազոտական կապերը թույլ չեն տալիս մեկ արդյունքով կանխատեսել ձվաբջիջների կամ սաղմերի որակը, տղամարդու կամ կնոջ պտղաբերությունը։ Ալելի հայտնաբերումն ինքնուրույն ցուցում չէ գոնադոտրոպինների դեղաչափի բարձրացման, ԻՔՍԻ-ի կամ նախաիմպլանտացիոն գենետիկական հետազոտության համար։

Արդյունքների կիրառումը

Հետազոտման և բուժման մարտավարությունը հիմնվում է կլինիկական ախտորոշման, տարիքի, անամնեզի, սպերմոգրամայի և երկու զուգընկերների ստանդարտ գնահատման արդյունքների վրա։ Ձվարանների պատասխանը կանխատեսելու համար կիրառվում են վավերացված ցուցանիշներ՝ մասնավորապես հակամյուլերյան հորմոնը և անտրալ ֆոլիկուլների քանակը։ Հետազոտական պոլիմորֆիզմների արդյունքները քննարկվում են վերարտադրողական բժշկության մասնագետի կամ բժշկական գենետիկի հետ՝ հաշվի առնելով ապացույցների սահմանափակումները։ Նման տարբերակի առկայությունը չի փոխարինում կլինիկական ախտորոշմանը և չի պահանջում օժանդակ վերարտադրողական միջամտությունների ինքնաբերաբար նշանակում։