Վաղաժամ ծննդաբերություն և ցիտոկինների գեների պոլիմորֆիզմներ․ ի՞նչ է հայտնի

Վաղաժամ է համարվում հղիության 37 լրիվ շաբաթից առաջ տեղի ունեցած ծննդաբերությունը։ Անհասության հետ կապված նորածինների հիվանդացությունն ու մահացությունը շարունակում են մնալ մանկաբարձության և պերինատոլոգիայի կարևոր խնդիր։ Վաղաժամ ծննդաբերության պատճառները բազմազան են․ նշանակություն ունեն նախորդ վաղաժամ ծննդաբերությունը, արգանդի պարանոցի երկարությունը, բազմապտուղ հղիությունը, մոր որոշ հիվանդություններն ու հղիության բարդությունները։

Վարակ, բորբոքում և ցիտոկիններ

Վարակաբորբոքային գործընթացները կարող են մասնակցել ինքնաբուխ վաղաժամ ծննդաբերության զարգացմանը, հատկապես պտղի կենսունակության հասած հղիության վաղ ժամկետներում։ Վարակը երբեմն ընթանում է առանց արտահայտված ախտանիշների․ հնարավոր են նաև ծանր վիճակներ, այդ թվում՝ ներամնիոնային վարակ։ Սակայն ոչ բոլոր վաղաժամ ծննդաբերություններն են կապված վարակի հետ, իսկ նման դեպքերի մասնաբաժինը կախված է հղիության ժամկետից և ուսումնասիրվող խմբից։

Բորբոքային պատասխանին մասնակցում են ցիտոկիններն ու այլ ազդանշանային մոլեկուլներ։ Դրանք փոխազդում են բնածին իմունիտետի բջիջների, ընկերքի ու պտղաթաղանթների հյուսվածքների հետ և կարող են նպաստել արգանդի պարանոցի հասունացմանը, թաղանթների թուլացմանն ու արգանդի կծկումներին։ Մակրոֆագերի և NK բջիջների՝ բնական քիլերների դերը դեռ ուսումնասիրվում է․ բոլոր դեպքերը այդ բջիջներով ընկերքի վնասմանը վերագրելը ճիշտ չէ։

Հետազոտություններում վաղաժամ ծննդաբերությունը կապվել է ամնիոնային հեղուկում, պարանոցային արտադրությունում կամ արյան մեջ նախաբորբոքային ցիտոկինների՝ ինտերլեյկին-1α-ի (IL-1α), ինտերլեյկին-1β-ի (IL-1β), ինտերլեյկին-6-ի (IL-6), ուռուցքի նեկրոզի գործոն α-ի (TNF-α), ինչպես նաև հակաբորբոքային ինտերլեյկին-10-ի (IL-10) մակարդակների փոփոխությունների հետ։ Դիտարկումները կախված են նմուշից, ժամկետից և կլինիկական իրավիճակից․ կապը չի ապացուցում պատճառահետևանքային հարաբերություն և չի սահմանում համընդհանուր ախտորոշիչ շեմեր։

Գենետիկական հետազոտություններ․ հնարավորություններ և սահմանափակումներ

Ցիտոկինների գեների էքսպրեսիան կարգավորվում է, մասնավորապես, NF-κB տրանսկրիպցիոն գործոնով։ Կարգավորիչ հատվածներում միանուկլեոտիդային պոլիմորֆիզմները (SNP) կարող են ազդել էքսպրեսիայի վրա։ Ուստի այդ տարբերակներն ուսումնասիրվում են որպես վարակաբորբոքային բարդությունների և վաղաժամ ծննդաբերության նկատմամբ ընկալունակության հնարավոր գործոններ։

Սակայն ցիտոկինների գեների պոլիմորֆիզմների պանելները վաղաժամ ծննդաբերության անհատական կանխատեսման հաստատված մեթոդ չեն։ Տարբերակի առկայությունը չի նշանակում բարդության անխուսափելիություն, իսկ բացակայությունը չի երաշխավորում բարենպաստ ելք։ Արդյունքն ինքնուրույն չպետք է որոշի հակաբիոտիկների, հակաբորբոքային միջոցների, պրոգեստերոնի կամ այլ միջամտությունների նշանակումը։

Կլինիկական գնահատումը հիմնվում է մանկաբարձական պատմության, ախտանիշների և զննման վրա․ ըստ ցուցումների կիրառվում են արգանդի պարանոցի երկարության տրանսվագինալ չափում և հատուկ հետազոտություններ՝ մոտալուտ ծննդաբերության կամ պտղաթաղանթների պատռման հավանականությունը գնահատելու համար։ Հետազոտության ընտրությունը կախված է հղիության ժամկետից և իրավիճակից։ Մինչև 37 շաբաթ կանոնավոր կծկումները, հեղուկի արտահոսքը, արյունային արտադրությունը կամ կոնքում աճող ճնշումը պահանջում են շտապ մանկաբարձական օգնություն։