Վերջին թարմացումը՝
Ռևմատոիդ արթրիտը (ՌԱ, RA) քրոնիկ համակարգային աուտոիմուն հիվանդություն է, որի դեպքում հոդերի սինովիալ թաղանթի բորբոքումը կարող է հանգեցնել դրանց վնասման։ Ուշ ախտորոշումն ու բուժման ուշացումը մեծացնում են գործառույթի կայուն կորստի ռիսկը։ Հոդերի կայուն այտուցի դեպքում կարևոր է ժամանակին դիմել ռևմատոլոգի։
Լաբորատոր հետազոտություններն օգնում են ախտորոշմանը, սակայն որևէ հետազոտություն ինքնուրույն չի հաստատում կամ բացառում ՌԱ-ն։ Լատեքս-ագլյուտինացիոն, տուրբիդիմետրիկ կամ իմունաֆերմենտային մեթոդով որոշվող ռևմատոիդ գործոնը (RF) կարող է հայտնաբերվել նաև այլ աուտոիմուն հիվանդությունների, քրոնիկ վարակների և որոշ առողջ անձանց, հատկապես տարեցների մոտ։ Միաժամանակ ՌԱ-ով պացիենտների մի մասի մոտ RF-ը բացակայում է։ Բացասական RF-ը հիվանդության բացակայություն չի նշանակում։
Ցիտրուլինացում և աուտոհակամարմիններ
Ցիտրուլինացումը արգինինի մնացորդների հետթարգմանական փոխակերպումն է ցիտրուլինի՝ պեպտիդիլարգինին դեիմինազ ֆերմենտներով։ Այն կարող է ընդգրկել ֆիբրինոգենը, կոլագենային պեպտիդները, ֆիլագրինը, վիմենտինը և այլ սպիտակուցներ։ Ցիտրուլինացումն ինքնին բացառապես ախտաբանական կամ ՌԱ-ին սպեցիֆիկ գործընթաց չէ։
Պացիենտների մի մասի իմունային համակարգը ցիտրուլինացված սպիտակուցների նկատմամբ հակամարմիններ է արտադրում (ACPA)։ Դրանց որոշման համար կիրառվում են, մասնավորապես, սինթետիկ ցիկլիկ ցիտրուլինացված պեպտիդներ (CCP)։ Anti-CCP հետազոտությունը հայտնաբերում է համապատասխան աուտոհակամարմինները և օգնում տարբերակել ՌԱ-ն հոդային ախտանիշների այլ պատճառներից։
Ինչպես հասկանալ արդյունքը
Anti-CCP-ն սովորաբար ավելի սպեցիֆիկ է ՌԱ-ի համար, քան RF-ը, սակայն զգայունությունն ու սպեցիֆիկությունը կախված են թեստային համակարգից, շեմից և հետազոտվող խմբից։ «Առնվազն 95,5%» և «առնվազն 91,5%» համընդհանուր արժեքները բոլոր մեթոդների համար կիրառելի չեն։ Դրական պատասխանը համապատասխան կլինիկական պատկերի դեպքում աջակցում է ախտորոշմանը, սակայն հնարավոր է նաև առանց հաստատված ՌԱ-ի։ Բացասական պատասխանը չի բացառում սերոնեգատիվ ՌԱ-ն։
Հակամարմինները կարող են հայտնվել մինչև կլինիկական ախտանիշները․ սա չի նշանակում, որ դրական պատասխան ունեցող յուրաքանչյուր մարդու մոտ հիվանդությունն անպայման կզարգանա։ Ախտորոշումը հիմնվում է զննման, սինովիտի բնույթի և տևողության, բորբոքային ցուցանիշների (ԷՆԱ, CRP), RF/anti-CCP-ի ու պատկերային տվյալների վրա։ Կայուն բորբոքային արթրիտի կասկածի դեպքում հետազոտությունները չպետք է հետաձգեն մասնագետի ուղեգրումը։
Աղբյուրներ և մասնագիտական ուղեցույցներ
Թարմացված է: 03.11.2026